Samoczynne wyłączenie zasilania to najczęściej stosowany środek ochrony przy uszkodzeniu w instalacjach niskiego napięcia. Żeby działał, prąd zwarcia między przewodem fazowym a przewodem ochronnym musi być na tyle duży, by zabezpieczenie zadziałało w wymaganym czasie. Pomiar impedancji pętli zwarcia sprawdza właśnie ten warunek.

Artykuł dotyczy układów TN przy napięciu U₀ = 230 V. Dobór wymagań i ocenę wyników zawsze weryfikuje osoba z uprawnieniami, na podstawie aktualnych norm i dokumentacji obiektu.

Wzór na dopuszczalną impedancję pętli zwarcia

Warunek skuteczności ochrony w układzie TN (PN-HD 60364-4-41) zapisuje się jako:

Zs × Ia ≤ U₀, czyli Zs dop = U₀ / Ia

gdzie:

  • Zs — impedancja pętli zwarcia [Ω],
  • Ia — prąd zapewniający zadziałanie zabezpieczenia w wymaganym czasie [A],
  • U₀ — napięcie znamionowe względem ziemi, zwykle 230 V.

Wymagany czas wyłączenia

Dla układu TN przy U₀ = 230 V norma wymaga wyłączenia:

  • w czasie 0,4 s — w obwodach odbiorczych o prądzie znamionowym do 32 A (gniazda, oświetlenie, większość obwodów w mieszkaniach),
  • w czasie 5 s — w obwodach rozdzielczych i obwodach powyżej 32 A.

Od wymaganego czasu zależy prąd Ia, który odczytujesz z charakterystyki zabezpieczenia.

Prąd Ia dla wyłączników nadprądowych

Dla wyłączników instalacyjnych przyjmuje się górną granicę wyzwalania elektromagnetycznego:

  • charakterystyka B: Ia = 5 × In,
  • charakterystyka C: Ia = 10 × In,
  • charakterystyka D: Ia = 20 × In.

Dla bezpieczników topikowych (gG) Ia odczytujesz z charakterystyki czasowo-prądowej producenta dla czasu 0,4 s lub 5 s.

Tabela: Zs dopuszczalne dla U₀ = 230 V

Wyłącznik Ia [A] Zs dop [Ω] Zs dop × 2/3 [Ω]
B6 30 7,67 5,11
B10 50 4,60 3,07
B16 80 2,88 1,92
B20 100 2,30 1,53
B25 125 1,84 1,23
B32 160 1,44 0,96
C10 100 2,30 1,53
C16 160 1,44 0,96
C20 200 1,15 0,77
C25 250 0,92 0,61
C32 320 0,72 0,48

Skąd współczynnik 2/3

Pomiar wykonujesz zwykle w temperaturze otoczenia, przy niewielkim obciążeniu. Podczas zwarcia przewody się nagrzewają i ich rezystancja rośnie, a napięcie zasilania może być niższe od znamionowego. Dlatego załącznik C normy PN-HD 60364-6 podaje sposób uwzględnienia tych zjawisk — w praktyce często porównuje się zmierzoną wartość z 2/3 wartości dopuszczalnej.

Przykład: dla gniazd zabezpieczonych wyłącznikiem B16 zmierzona impedancja pętli zwarcia powinna być nie większa niż ok. 1,92 Ω, jeżeli stosujesz współczynnik 2/3, albo 2,88 Ω bez współczynnika.

Co jeśli obwód chroni wyłącznik różnicowoprądowy

Jeżeli samoczynne wyłączenie zapewnia wyłącznik różnicowoprądowy (RCD), warunek ma postać Zs × IΔn ≤ U₀. Dla RCD 30 mA daje to bardzo dużą wartość dopuszczalną, dlatego w takich obwodach kluczowy jest prawidłowy wynik badania samego RCD — czasu i prądu zadziałania.

Najczęstsze błędy

  • przyjęcie B16 dla wszystkich obwodów bez sprawdzenia rzeczywistych zabezpieczeń w rozdzielnicy,
  • pomiar w gnieździe bez styku ochronnego albo z luźnym zaciskiem PE,
  • pominięcie najdalszego punktu obwodu — pomiar przy rozdzielnicy daje wynik zaniżony,
  • brak informacji o przyjętym kryterium (z współczynnikiem 2/3 czy bez) w protokole.

Wzór protokołu i automatyczna ocena

Pobierz bezpłatny wzór protokołu pomiaru impedancji pętli zwarcia (PDF) albo zobacz wszystkie wzory protokołów.

W ElektroRaport typ i prąd zabezpieczenia odczytywane są z danych miernika Sonel, a aplikacja liczy wartość dopuszczalną i zaznacza wiersze poza wymaganiami. Wiersze, dla których przyjęto domyślne zabezpieczenie, są wyróżnione, żeby łatwo było je sprawdzić. Zobacz protokół pomiarów instalacji elektrycznej.

Sprawdź na własnym protokole

Otwórz aplikację i przejdź przez opisane kroki na swoich danych.

Wypróbuj 7 dni za darmo