Samoczynne wyłączenie zasilania to najczęściej stosowany środek ochrony przy uszkodzeniu w instalacjach niskiego napięcia. Żeby działał, prąd zwarcia między przewodem fazowym a przewodem ochronnym musi być na tyle duży, by zabezpieczenie zadziałało w wymaganym czasie. Pomiar impedancji pętli zwarcia sprawdza właśnie ten warunek.
Artykuł dotyczy układów TN przy napięciu U₀ = 230 V. Dobór wymagań i ocenę wyników zawsze weryfikuje osoba z uprawnieniami, na podstawie aktualnych norm i dokumentacji obiektu.
Wzór na dopuszczalną impedancję pętli zwarcia
Warunek skuteczności ochrony w układzie TN (PN-HD 60364-4-41) zapisuje się jako:
Zs × Ia ≤ U₀, czyli Zs dop = U₀ / Ia
gdzie:
- Zs — impedancja pętli zwarcia [Ω],
- Ia — prąd zapewniający zadziałanie zabezpieczenia w wymaganym czasie [A],
- U₀ — napięcie znamionowe względem ziemi, zwykle 230 V.
Wymagany czas wyłączenia
Dla układu TN przy U₀ = 230 V norma wymaga wyłączenia:
- w czasie 0,4 s — w obwodach odbiorczych o prądzie znamionowym do 32 A (gniazda, oświetlenie, większość obwodów w mieszkaniach),
- w czasie 5 s — w obwodach rozdzielczych i obwodach powyżej 32 A.
Od wymaganego czasu zależy prąd Ia, który odczytujesz z charakterystyki zabezpieczenia.
Prąd Ia dla wyłączników nadprądowych
Dla wyłączników instalacyjnych przyjmuje się górną granicę wyzwalania elektromagnetycznego:
- charakterystyka B: Ia = 5 × In,
- charakterystyka C: Ia = 10 × In,
- charakterystyka D: Ia = 20 × In.
Dla bezpieczników topikowych (gG) Ia odczytujesz z charakterystyki czasowo-prądowej producenta dla czasu 0,4 s lub 5 s.
Tabela: Zs dopuszczalne dla U₀ = 230 V
| Wyłącznik | Ia [A] | Zs dop [Ω] | Zs dop × 2/3 [Ω] |
|---|---|---|---|
| B6 | 30 | 7,67 | 5,11 |
| B10 | 50 | 4,60 | 3,07 |
| B16 | 80 | 2,88 | 1,92 |
| B20 | 100 | 2,30 | 1,53 |
| B25 | 125 | 1,84 | 1,23 |
| B32 | 160 | 1,44 | 0,96 |
| C10 | 100 | 2,30 | 1,53 |
| C16 | 160 | 1,44 | 0,96 |
| C20 | 200 | 1,15 | 0,77 |
| C25 | 250 | 0,92 | 0,61 |
| C32 | 320 | 0,72 | 0,48 |
Skąd współczynnik 2/3
Pomiar wykonujesz zwykle w temperaturze otoczenia, przy niewielkim obciążeniu. Podczas zwarcia przewody się nagrzewają i ich rezystancja rośnie, a napięcie zasilania może być niższe od znamionowego. Dlatego załącznik C normy PN-HD 60364-6 podaje sposób uwzględnienia tych zjawisk — w praktyce często porównuje się zmierzoną wartość z 2/3 wartości dopuszczalnej.
Przykład: dla gniazd zabezpieczonych wyłącznikiem B16 zmierzona impedancja pętli zwarcia powinna być nie większa niż ok. 1,92 Ω, jeżeli stosujesz współczynnik 2/3, albo 2,88 Ω bez współczynnika.
Co jeśli obwód chroni wyłącznik różnicowoprądowy
Jeżeli samoczynne wyłączenie zapewnia wyłącznik różnicowoprądowy (RCD), warunek ma postać Zs × IΔn ≤ U₀. Dla RCD 30 mA daje to bardzo dużą wartość dopuszczalną, dlatego w takich obwodach kluczowy jest prawidłowy wynik badania samego RCD — czasu i prądu zadziałania.
Najczęstsze błędy
- przyjęcie B16 dla wszystkich obwodów bez sprawdzenia rzeczywistych zabezpieczeń w rozdzielnicy,
- pomiar w gnieździe bez styku ochronnego albo z luźnym zaciskiem PE,
- pominięcie najdalszego punktu obwodu — pomiar przy rozdzielnicy daje wynik zaniżony,
- brak informacji o przyjętym kryterium (z współczynnikiem 2/3 czy bez) w protokole.
Wzór protokołu i automatyczna ocena
Pobierz bezpłatny wzór protokołu pomiaru impedancji pętli zwarcia (PDF) albo zobacz wszystkie wzory protokołów.
W ElektroRaport typ i prąd zabezpieczenia odczytywane są z danych miernika Sonel, a aplikacja liczy wartość dopuszczalną i zaznacza wiersze poza wymaganiami. Wiersze, dla których przyjęto domyślne zabezpieczenie, są wyróżnione, żeby łatwo było je sprawdzić. Zobacz protokół pomiarów instalacji elektrycznej.
Sprawdź na własnym protokole
Otwórz aplikację i przejdź przez opisane kroki na swoich danych.
Wypróbuj 7 dni za darmo


